Mei 2024 – In de meivakantie reizen we af naar het natuurrijke Den Ham in de provincie Overijssel. Daar ontmoeten we Andi (11) en Helma, haar consulent jonge mantelzorgers bij Evenmens. Andi zit in groep 7 van de basisschool, ze houdt van het verzorgen van haar konijnen en van volleyballen.
Jonge mantelzorger…
Andi: Ik heb een broer met meerdere beperkingen die extra aandacht en ondersteuning nodig heeft. Hij is thuis erg druk en raakt snel overprikkeld. Daar moeten we met zijn allen rekening mee houden. Drukke evenementen zoals festivals zijn te druk voor hem, maar ook thuis moeten we ons rustig gedragen.
“Ik begrijp mijn broer niet altijd zo goed en dan weet ik niet wat ik moet doen. Ik zou graag wat van mijn broer willen overnemen, om te kunnen voelen wat hij voelt, want dan kan ik het ook beter begrijpen.”
Zorgvriendje & activiteiten voor jonge mantelzorgers
Onze thuissituatie heeft best wel impact op hoe ik mij voel. Een keer kwam Miranda (collega Helma) bij ons thuis op bezoek om met ons te praten. Mijn ouders hebben toen de situatie uitgelegd en ik mocht ook mijn verhaal vertellen. Toen heb ik op een gegeven moment een knuffel gekregen, een zorgvriendje heet het. Als je het dan moeilijk hebt of je durft iets niet te zeggen, dan kan je het op een papiertje schrijven, dat in de mond van het knuffeltje doen en het bij papa en mama neerleggen.
“Als ik huil, dan raak ik helemaal overstuur en kan ik mezelf niet onder controle houden. Dat had ik een keer op het moment dat mama weg moest. Toen wilde ik eigenlijk heel graag sorry zeggen, maar wanneer mama terugkomt dan slaap ik al. Ik heb toen een briefje geschreven met: Sorry mama, ik had dit niet moeten doen. Dat heb ik in het knuffeltje gedaan en voor mama neergelegd. Mama had het gelezen en zei de volgende ochtend: Ach, meisje maakt niet uit.”
Via Evenmens ga ik elke zes weken leuke dingen met andere jonge mantelzorgers doen in de omgeving, bijvoorbeeld spelletjes en knutselen. Het zijn allemaal leeftijdsgenootjes die ook een zorgsituatie thuis hebben, waardoor je niet zoveel aan elkaar hoeft uit te leggen. Tijdens die activiteiten zijn er ook consulenten met wie je kan praten over hoe het thuis gaat. Zij luisteren naar je verhaal en helpen je daarmee om te gaan.
“Ik kan er steeds beter mee omgaan, want ik ben nu ouder geworden en ik begrijp nu ook wel meer. Mijn ouders hebben heel veel uitgelegd, waardoor ik het beter begrijp.”
School
Mijn zusje en ik zitten op dezelfde school, mijn broer ging eerst naar een speciale basisschool en gaat nu naar praktijkonderwijs. Op school praat ik er wel eens met mijn juf over, die is op de hoogte van wat er thuis speelt. Ik heb vriendinnetjes in de klas en er is nu ook een klasgenoot die ook naar de activiteiten voor jonge mantelzorgers gaat.
Tip van Andi voor andere jonge mantelzorgers: “Ga naar een organisatie die jonge mantelzorgers steunt (zoals Evenmens) en praat erover met je ouders of met iemand die je kent.”
Wat doet een consulent jonge mantelzorgers eigenlijk?
Helma Boorsma: Een consulent jonge mantelzorgers ondersteunt kinderen, jongeren en jong volwassenen die zorgen voor of zich zorgen maken over een naaste. Dat zie je niet aan de buitenkant. Toch willen ze graag net als ieder ander gezien worden. Dat is waar ik mee bezig ben. Ik ben geïnteresseerd in wie ze zijn, ik wil ze zien en luisteren naar hun verhaal.
“In deze groep kan ik mijzelf zijn. Ik zou wel elke week willen samenkomen.” – Jongere, 13 jaar
“Ik hoef hier niet alles uit te leggen. De anderen begrijpen waar ik het over heb.” – Jongere, 15 jaar
“Mooi dat je alles durfde te vertellen.” – Kind, 8 jaar aan Pluisje
Fotografie: Vera Duivenvoorden
Evenmens
Stichting Evenmens ondersteunt mantelzorgers, zorgvragers, zorgvrijwilligers en stagiairs in tien gemeenten in Overijssel. Evenmens organiseert regelmatig activiteiten voor kinderen en jongeren die thuis opgroeien met zorg voor een familielid of vriend/ vriendin. Ze bieden hen de gelegenheid om even te ontspannen, niet aan thuis te denken, nieuwe vriendschappen te sluiten en ervaringen te delen. De jonge mantelzorgers voelen zich begrepen en gesteund door de aanwezigheid van anderen die in vergelijkbare situaties verkeren. Kijk voor meer informatie op hun website.
Ter overweging
Informatiekader:
In Nederland gebruiken we de term jonge mantelzorg voor kinderen en jongeren die opgroeien met een zorgsituatie thuis. Dat kan een ziekte, stoornis, psychische kwetsbaarheid en/of verslaving zijn. Aangezien het om een jonge doelgroep gaat, besteden we naast het zorgen dragen, ook aandacht aan het zorgen maken en zorg/aandacht missen. Ofwel, aandacht voor zowel de zichtbare zorgtaken als voor de niet direct zichtbare impact daarvan.
‘ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) is een stoornis waarbij je vaak erg druk en snel afgeleid bent. Steeds meer mensen zien ADHD als een vorm van neurodiversiteit. Je verwerkt dan informatie op een minder standaard manier en kan een andere manier van denken en leren hebben. De term neurodivers kan ook een mogelijk negatief beeld dat mensen van ADHD kunnen hebben, verminderen. Dit wil niet betekenen dat je geen last van ADHD kan hebben. Het kan helpen om de diagnose ADHD te krijgen omdat jij en je omgeving dan beter snappen waarom dingen bij jou anders werken en je hier ook hulp bij kunt krijgen.’ (bron: Hersenstichting)
