Kennis & aanbod
Alliantiepartners
De Week van de Jonge Mantelzorger draait niet alleen om bewustwording, maar ook om het delen van kennis, ervaring en concrete handvatten. Binnen de Strategische Alliantie Jonge Mantelzorg werken landelijke en regionale organisaties samen aan een sterke positie voor jonge mantelzorgers in Nederland.
Tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger bundelen alliantiepartners hun kennis, expertise en aanbod. Op deze pagina vind je inspirerende voorbeelden, praktische tools, onderzoeken, trainingen en ondersteuningsmogelijkheden die professionals, beleidsmakers, scholen, gemeenten en organisaties kunnen helpen om jonge mantelzorgers beter te herkennen, ondersteunen en versterken.
Door kennis actief met elkaar te verbinden en te delen, bouwen we samen aan meer erkenning, passende ondersteuning en gelijke kansen voor jonge mantelzorgers in heel Nederland.
Klik voor hier meer info over de Alliantie.
Stichting JMZ Pro is het landelijke netwerk, voor en door professionals, dat zich inzet voor jonge mantelzorgers en hun gezinnen.
JMZ Pro draagt bij aan herkenning, erkenning en ondersteuning van jonge mantelzorgers en hun gezinnen door jongemantelzorg op de agenda te zetten, kennis en good practices te delen en jonge mantelzorgers stem te geven.
- Zoek je ondersteuning bij jou in de buurt: www.jmzpro.nl/zorgzoeker
- Kijk voor meer informatie op www.jmzpro.nl
- Voor professionals (in het onderwijs): www.jongemantelzorgvriendelijkeschool.nl
Klankbordgroep
Om ook de stem van de jonge mantelzorger zelf te kunnen laten horen, is de JMZ Pro Klankbordgroep opgericht. Deze groep bestaat nu uit zes voormalige en huidige jonge mantelzorgers in de leeftijd van 14 tot en met 25 jaar.
Er is steeds meer aandacht voor jonge mantelzorgers. Vaak worden de plannen alleen bedacht en uitgevoerd door professionals. Wij willen de stem van de jonge mantelzorgers laten horen! Niet alleen voor onszelf, maar ook voor iedereen die dit niet zelf kan of mag. Dit doen we bij zo veel mogelijk plekken, denk aan gemeenten, welzijnsorganisaties, onderzoekers, ministeries en scholen. Wij willen impact maken om zo verandering en verbetering voor andere jonge mantelzorgers te verzekeren.
Wij geven gevraagd en ongevraagd advies vanuit onze ervaringskennis. Zo hebben we in de afgelopen jaren de volgende adviezen gepubliceerd:
- 2025: Advies ‘Hoe zorg je ervoor dat jonge mantelzorgers zelf bijdragen aan meer bewustwording?’
Voor: professionals die werken met (jonge) mantelzorgers regelmatig krijgen wij de vraag om lokaal een consulent te ondersteunen bij een presentatie, interview of ander (regionaal) media-optreden. Wij doen dit natuurlijk graag, maar onze ervaring leert dat het nog beter en leuker is als er een jonge mantelzorger uit de buurt betrokken is. Die kent de lokale situatie, kan makkelijker inspelen op specifieke voorbeelden en kan het thema nog dichter bij de aanwezigen brengen. Maar hoe doe je dat nou als consulent? Hoe kan je jonge mantelzorgers betrekken die hun verhaal kunnen en willen delen? Wat zijn de do’s en don’ts? In dit advies willen wij, aan de hand van onze ervaringen, vertellen wat wij wel en niet aanraden te doen. - 2022: Advies ‘Je kunt beter sterke kinderen bouwen, dan gebroken volwassenen repareren’
Dit advies is gericht op professionals die werken met jonge mantelzorgers in het primair onderwijs (PO). Jonge mantelzorgers (JMZ) blijven namelijk lang onzichtbaar, ook op plekken waar ze een groot deel van hun tijd doorbrengen, zoals op school. - 2021: Advies ‘Kind van de rekening’
Voor de positie van jonge mantelzorgers is de laatste jaren steeds meer aandacht. Een hele goede ontwikkeling. Om aan deze positieve aandacht een concrete invulling te geven, heeft de klankbordgroep van JMZ Pro vanuit eigen ervaringen haar eerste concrete kaderstellende en richtinggevende advies opgesteld om de positie van jonge mantelzorgers op het voortgezet onderwijs (VO) te verbeteren.
Het Nederlands Jeugdinstituut is een nationaal, onafhankelijk kenniscentrum over opvoeden en opgroeien. Het wil eraan bijdragen dat alle kinderen en jongeren in Nederlands kansrijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen. Dat betekent dus alle kinderen en jongeren, ongeacht in wat voor soort gezin of in welke context ze opgroeien.
Het Nederlands Jeugdinstituut biedt veel informatie aan over thema’s die raken aan het onderwerp jonge mantelzorg, zowel voor professionals als ouders, en voor jongeren zelf.
Links:
- Nederlands Jeugdinstituut | Nationaal kenniscentrum over opgroeien
- Opvoeden en ouderschap | Nederlands Jeugdinstituut
- Wijkteams | Nederlands Jeugdinstituut
- Zorgintensieve gezinnen | Nederlands Jeugdinstituut
- Gelijke kansen voor kinderen en jongeren | Nederlands Jeugdinstituut
- Kansengelijkheid in het onderwijs | Nederlands Jeugdinstituut
- Pedagogische basis | Nederlands Jeugdinstituut
- Sociale steun | Nederlands Jeugdinstituut
Het Trimbos-instituut is hét onafhankelijke kennisinstituut voor mentale gezondheid en preventie van middelengebruik. Wij zetten ons in voor het versterken van de mentale gezondheid van kinderen van ouders met psychische en/of verslavingsproblemen of ouders met een verstandelijke beperking (KOPP/KOV/KOVB). We brengen wetenschappelijke, praktijk- en ervaringskennis samen over deze jonge mantelzorgers; over hun leefwereld, de bijbehorende risico’s en beschermende factoren. Daarnaast ontwikkelen, verbeteren en implementeren we preventieve interventies. Ook bieden we professionals handvatten en trainingen voor vroegsignalering en passende ondersteuning, en een platform voor onderlinge uitwisseling. Tot slot adviseren we beleid en praktijk, zodat deze kinderen tijdig worden gezien, gehoord en geholpen.
ECIO is dé landelijke kennispartner die zich inzet voor een inclusieve, toegankelijke en mentaal gezonde samenleving. Onderwijs speelt hierin volgens ons een sleutelrol. Uniek aan ECIO is onze expertise en netwerk in het onderwijs (mbo, hbo en wo).
ECIO werkt aan onderwijs waarin iedere student kan meedoen en zich kan ontwikkelen. Sommige studenten hebben hierbij extra ondersteuning nodig, bijvoorbeeld omdat zij mantelzorger zijn, een fysieke beperking of chronische ziekte hebben, of studeren met psychische klachten.
Speciaal voor onderwijsprofessionals organiseren zij samen met MantelzorgNL en JMZ Pro twee keer per jaar het ExpertiseLab Jonge Mantelzorgers. Het ExpertiseLab is een dynamisch netwerk van professionals uit onderwijs, zorg en overheid die samenwerken om de positie van jonge studerende mantelzorgers te verbeteren.
Daarnaast hebben zij in samenwerking met de alliantiepartners de modelovereenkomst studerende mantelzorgers gemaakt. De Modelovereenkomst helpt je om met studenten in gesprek te gaan over mantelzorgtaken en de invloed op de studie, met duidelijke afspraken over passende ondersteuning.
Vanzelfsprekend!? is een jong en dynamisch platform in de gemeente ‘s-Hertogenbosch met een breed aanbod voor jonge mantelzorgers. Een team van professionals en vrijwilligers (JMZ-experts – zij zijn zelf ook jonge mantelzorger) bepalen de koers, vorm en inhoud.
Vanzelfsprekend!? zorgt voor herkenning en erkenning bij jonge mantelzorgers en creëert meer bewustwording in hun (sociale) netwerk. Door ontmoeting, ondersteuning en ontspanning verbinden we jonge mantelzorgers aan elkaar en aan professionele netwerken.
De doelstelling van Vanzelfsprekend!? is om bij te dragen aan de bekendheid van en het begrip voor jonge mantelzorgers. Door jonge mantelzorgers met elkaar in contact te brengen zorgt Vanzelfsprekend!? voor bewustwording en laagdrempelige ondersteuning van jonge mantelzorgers. Met behulp van ervaringsdeskundigen biedt Vanzelfsprekend!? tevens emotionele en praktische ondersteuning.
Vanzelfsprekend!? is sinds de totstandkoming in 2020 partner van de Strategische Alliantie Jonge Mantelzorger en is initiatiefnemer van de landelijke bewustwordingscampagne van de Week van de Jonge Mantelzorger.
Het NCJ is een preventie-expert en dé bondgenoot voor diegene die bij wil dragen aan de gezondheid van ieder kind en die schouderschap biedt aan ouderschap. Wij weten dat inzetten op preventie – het actief bevorderen en beschermen van ieders gezondheid – loont. En dat hoe eerder we (gezondheids)problemen in een kinderleven of gezin voorkomen, hoe beter.
Het NCJ is er voor professionals die van preventie hun vak hebben gemaakt en helpt hen met kennis, kunde en netwerken. Adviseurs van het NCJ signaleren, confronteren, ondersteunen en inspireren. Gevraagd en ongevraagd.
In het kader van preventieve ondersteuning van jonge mantelzorgers heeft het NCJ onder andere de volgende interventies in huis:
- Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoeften (GIZ) is een gespreksmethodiek om samen te beslissen over passende zorg. Met een brede blik kijk je naar de samenhang tussen ontwikkeling, omgeving en opvoeding.
- Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL): oprechte aandacht vanuit zorg voor iedere leerling die afwezig is door ziekte door alle professionals die hierbij betrokken zijn.
- Je Brein de Baas?! is een lespakket dat bestaat uit drie lessenseries om de mentale gezondheid van leerlingen op het voortgezet onderwijs te versterken. Leerlingen krijgen hierdoor meer inzicht in zichzelf en anderen. Ze krijgen woorden zodat ze daarover gemakkelijker kunnen praten en nieuwe ideeën hoe ze dingen aan kunnen pakken.
Als kennisorganisatie voor zorg en ondersteuning werkt Vilans in verschillende projecten en programma’s aan het verbeteren van de langdurige zorg. Dat doen we het liefst samen met de betrokkenen uit de praktijk.
- Wil je als zorgorganisatie, school of steunpunt mantelzorg meer betekenen voor jonge mantelzorgers? De ME-WE Veerkrachtstraining kan hierbij helpen. In de training ga je met de jonge mantelzorgers aan de slag met als doel de veerkracht en het welzijn van hen te vergroten.
- Organiseer een netwerkbijeenkomst. Hiermee kun je in gesprek gaan over meer aandacht voor jonge mantelzorgers in jullie regio. Bekijk de handleiding voor het organiseren van een netwerkbijeenkomst.
Movisie is hét landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken. Samen met de praktijk ontwikkelen we kennis over wat echt goed werkt en passen we die kennis toe.
De doelgroep jonge mantelzorgers komt bij Movisie terug in verschillende sociale vraagstukken, zoals: het versterken van de sociale basis, domeinoverstijgend samenwerken, maatschappelijke ondersteuning, mantelzorg en informele zorg, eenzaamheid en ervaringsdeskundigheid.
Zie:
- Artikel Jonge mantelzorgers
- Dossier: Wat werkt bij de ondersteuning van jonge mantelzorgers?
- Aan de slag met het ondersteunen van sociaal professionals – Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
- In het themadossier Domeinoverstijgend samenwerken vind je kennis over wat werkt bij integrale en domeinoverstijgende samenwerking en tools die je kunt inzetten om een samenwerking te versterken.
MantelzorgNL is de vereniging van en voor mantelzorgers. Iedere dag zorgen ruim 5 miljoen mensen in Nederland voor een naaste – een partner, ouder, kind, vriend of buur. Vaak uit liefde, vanzelfsprekendheid of plichtsbesef. Mantelzorg is waardevol, maar kan ook zwaar zijn. Daarom zetten wij ons in voor mantelzorgers: met informatie, steun, belangenbehartiging en een luisterend oor.
Kijk voor meer informatie over wat MantelzorgNL doet voor jonge mantelzorgers op hun website.